Şu andaki standart YZ modellerinin ürettiklerinin sanat kapsamında olduğunu düşünmüyorum. Yani hakikaten oradan buradan arakladıkları şeyleri sentezliyorlar.
Yalnız özel olarak belirli alanlarda eğitilen yapay zeka modelleri olduğunu duymuştum ve bunların sanatçılarla rekabet edebilecek kadar iyi işler çıkarabildiği söyleniyor. Gene de insan “yeteneğine” öykünülen bir anlayış bu da sanırım.
AGI (yapay genel zeka) ve ASI (yapay süper zeka) evrelerine ulaşırsak işler değişebilir ama. Bunlarda gerçek manada bir “recursive self-improvement” olabileceği söyleniyor ve YZ buna ulaş(tırıl)ırsa cidden olay başka yerlere gider. Fakat şimdiki YZ anlayışıyla buna geçiş mümkün olmayabilir zira veri setleriyle beslenen YZ’den, gerçekten “düşünebilen” bir YZ sistemine geçmek gerekebilir bunun olması için. Yani sıfırdan yaratılması gerekir muhtemelen YZ modellerinin bu minvalde.
Bence bu işte herkesin kullanımına açılan LLM bazlı YZ modelleri gerçekten entelektüel bir devrim yarattı kültürümüzde, fakat ben bunu negatif bir devrim olarak görüyorum. 2023 ve sonrasında çıkan herhangi bir filmin veya romanın falan tamamen bir insan üretimi olduğundan şüphe duyacağım her zaman. Yani mesela bir yazar eserini hakikaten tamamen kendi yazmış olabilir, fakat kurgu fikrini YZ ile hasbihal ederek elde etmiş olabilir.
Bence zamanla iş öyle noktalara gidecek ki, 2010’lar ve öncesindeki sanatçılara mitik kahramanlar muamelesi yapacak ileriki nesiller. “Vay be, yapay zekasız ne eser üretmiş” diye övgüler gelecek işte o zamanların sanatçılarına. Hani şey gibi “tüfek çıktı, mertlik bozuldu”… Yani nasıl eski kılıçlarla ve kalkanlarla dövüşenlere “gerçek kahramanlar” deniyor günümüzde ve tüfek zamanı da bu nispeten devam etse de şimdiki silah teknolojileriyle artık insanlar kahraman olmaktan çıktı kanımca.
Ama komut esnasında insan etkisi minimuma indiğini düşünelim. Yani sadece AI şöyle bir konut verildiğinde “Edebiyat tarihinde romantik tüm eserleri ve günümüz çok satanları tara ve bölüm bölüm bir kitap yaz.” dediğimizi düşünelim.
Burada kullanıcı kendi etkisini sıfırlıyor ama diğer yazarlarınkini hayır.
Yani kaynak halen insan yapımı eserler ama aynısı değil. Bir nevi esinlenme.
AI burdaa belki de onlardan çok daha iyi bir çok satan yazıyor, bence yazabilir, hesaplama sonuçta. Bu eser sanat olur mu?
Çok güzel bir noktaya değindiniz, insan yapımı olduğundan şüphe duymaya başladığımızda “Sanat-edebiyat” gibi kavramlara ne olacak? Mutlaka çağa göre şekil değiştireckler, ancak yayınevleri için AI destekli yazılmış romanları raflarda görürsek şaşırmam.
Bu çok satan AI edebiyat ile insan yazımını karşı karşıya getirebilir. Organik sebze-meyve gibi
Bence ayrı bir koldan ilerleyebilir YZ üretimi böyle şeyler. Yani misal müzikte de elektronik müzik ciddi tartışmalara mazhar olur, malum. Hani enstrüman çalan insan yok, bu müzik değil gibisinden. Ben elektronik müziği severim ve iyi yapılmışını sanatsal görürüm.
Yapay zekaya da bir karşıtlığım mevcut değil ama şimdiki YZ anlayışında bu modellerin gerçek otonomisi olmadığından bunu gerçek yaratıcılık kapsamında göremiyorum. Yani bizim anlayamadığımız bir mahiyette dahi tezahür etse, şu anda insan zekasını taklidin ötesine geçemezler. Cem Yılmaz’ın “yalancı, yalanı yakalanamayandır” gibi bir tezi vardı ya. Buna katılırım. Yani YZ modelleri de mesela insanları taklit ettiklerini çok iyi gizleyebilirler. Biz özgün buluyoruz diye bir şey özgün olmaz. Biz belki de yakalayamıyoruzdur yani bazılarını.
AGI ve ASI evreleri gelirse işte bu gerçek bir “game changer” olur. Yani o zaman otonomi de kazanacak YZ modelleri ve kendi kendilerini de geliştirebilecekler. Ayrıca bunlar insansı robotlara da entegre edildiğinde gayet süper ve özgün bir robot dans sanatçımız olabilir mesela.
konu yeni bir şey yapma, orijinali ortaya çıkamaya geliyor burada. O zaman AI sıfırdan yeni bir şey yaratabilir mi? Bazı haberlerde komut verilmeden bazı AI araçlarının hareket ettiğini okuduğumu hatırlıyorum.
Aslında işte ayrı bir koldan YZ-Art diye bir sektör oluşmasında benim açımdan bir sakınca yok. Fakat bizim bildiğimiz geleneksel sanat da bir şekilde yaşamalı. Problem işte şu, dediğim gibi: Nasıl emin olacağız bir eserde YZ katkısı olmadığından? Olamayacağız. Bunu ciddi bir sorun olarak görüyorum.
Ha, belki de “keyif aldığın sürece takma” felsefesi en sağlıklısı. Yani bilemedim. Sonuçta iki seçenek çıkıyor karşımıza: Ya 2023 ve sonrasında üretilen her şeyden şüphe duymak, ya da bir şeyden keyif alınıyorsa gerisini umursamamak felsefesini şiar edinmek.
Canlılar alemi içinde insan bilinci tam bir anomali. Bu tip bir anomalinin en değerli çıktılarından biri sanat, bana sorarsanız. İnsanın dediğiniz şey hikayeler anlatır, aklından geçenleri eğip büker, sonra bu büktüklerine inanır. İnanmakla kalmaz, inandırma eylemiyle yakından ilgilenir. Örneğin Antik Yunan medeniyetinin temelinde Söz ve İkna’nın (Retorik) yer almasının garipseneceğini sanmam.
Bununla birlikte, sanatın insan olmak kaynaklı başvurduğu başka besin yolları da var. Buna ister ruhanîlik ve ulvîlik, ister bilinçaltı gezginliği deyin (psikonotluk yani) sanat böylesi yollardan hep geçer. Hâl böyle olunca, sanata sanki optimizasyon ve fayda problemiymişçesine bakılmasını doğru bulmuyorum. İster kapitalizmin son merhalesi deyin, ister postmodern toplum deyin, gidişat hoş değil.
Bu arada, tabii ki sanat ürününün iyisi ve kötüsü bulunabilir, böyle bir şey tenkit ederken yararlandığınız ölçütler ve araçlarla alakalı bir konu olabilir. Ben sadece insanın eriştiği o kaynağa insan yerine başka bir vasıta (gördüğünüz üzere yapay zeka ancak bir araç konumda burada, özne olamaz) ikame edilerek erişilmeye çalışılmasını en iyi ihtimal boşuna patinaj çekmek, kötü ihtimal olarak ise kötü niyetlilik olarak görüyorum.
Tarih öncesi dönemlerden kalan mağaralardaki el izleri nasıl sanat olarak görülüyorsa yapay zekanınkide sanat sayılmalı diye düşünüyorum.Nasıl Paintten kendi emeği ile yaptığı resimi sanat olarak sergileyen insanlar varsa aynı şekilde yapay zekayı üretip bunun aracağılığıyla yaptığı ürün sanat sayılmalı.Esinlenme,kopya vs işlerine girmiyorum tarih boyunca herkes birbirine bakıp yapıyor kimi doğaya kimi başka insana…
Bunun için önce sanatın tanımını yapmak lazım ki “Sanat nedir?” sorusunun herkesçe kabul edilen bir tanımı veya neyin sanat neyin sanat olmadığı konusunda siyah-beyaz gibi keskin bir ayrım yapılamıyor. Örneğin en önemli sanat tarihi kitaplarından biri olan Sanatın Öyküsü’nün ilk cümlesinde “Sanat diye bir şey yoktur aslında. Yanlızca sanatçılar vardır.” der Gombrich. Ben kendi adıma Duchamp’ın Fountain’ı veya Cattelan’ın Comedian’ı gibi yapıtlar sanat kabul edilebilir ise yapay zekanın yaptığı herhangi bir şeyin de pekala sanat kabul edilebileceğini düşünüyorum.
TDK’daki tanımına göre eğer sanat, “Duygu ve düşünceleri göze ve gönle hitap edecek şekilde söz, yazı, resim, heykel vb. ile ifade etme konusundaki yaratıcılık” ise Chatgpt’ye biraz önce “Bir sanat eseri yap” dediğimde yaptığı bu yapıt da sanattır.
Bu eserin fikri şu: “Yok ettiğimiz doğayı artık gerçek olarak değil, ekran aracılığıyla deneyimliyoruz.”
Beton parçası modern insanın kurduğu yapay çevreyi temsil ediyor. Ortasındaki ekran ise doğanın kendisi değil, doğanın dijital bir temsili. Fakat ilginç olan, ekranın içindeki suyun fiziksel olarak dışarı taşması. Böylece gerçek ile temsil arasındaki sınır bozuluyor.
Su aynı zamanda betonun içinden çıkıyor; yani doğa, onu bastırmaya çalışan yapının içinden geri dönüyor. Ancak bu dönüş bile tamamen doğal değil: Bir ekran tarafından üretilen görüntüden geliyor. Bu yüzden eser hem ekolojik yıkım, hem teknolojiye bağımlılık, hem de gerçek ile simülasyon arasındaki sınır hakkında.
Herhangi bir şeyi yapay zekanın mı yoksa bir insanın mı yaptığını bilemediğimiz durumlarda (ki artık çoğu şeyde bunun ayrımını yapamıyoruz) kimin yaptığının bir önemi olmadığını, o yüzden üretilen şeyin niteliğinin tartışılmasının da anlamsız olduğunu düşünüyorum. Yani “Yapay zekanın yaptığı sanat mıdır?” sorusu sorulurken birinin size “Bunu yapay zeka yaptı. Bunu insan yaptı.” bilgisini vermesi gerekiyor. Vermez ise bunu tartışmanın bir anlamı kalmıyor çünkü dediğim gibi ayrımı yapılamıyor. Örneğin yukardaki görseli “Ben düşünüp yaptım.” deseydim kimse aksini iddia edemeyecekti ve sanat olarka kabul edilecekti. Haliyle “Yapay zekanın yaptığı sanat değildir.” argümanı boşa düşecekti.
Neden öyle olsun ki hocam? Ben aralarında bir bağlantı göremiyorum.
Buna özünde katılıyorum. Ama burda problemi sanattan alıp sanatçıya taşıdık. “Ben sanatçıyım” diyeni yanlışlayamıyor ya da doğrulayamıyorsak bu da pek işe yarar bir tanım değil bana kalırsa.
Şahsen benim “x, sanat mıdır?” sorusuna cevap vermek için uyguladığım bir test var: kasıtlılık. Geleneksel güzel sanatlarda bu aslında varsayılan olarak gelen bir şeydi: tablonun orasında o renk boya varsa ressam oraya o renk boyayı kasıtlı olarak koyduğu içindir, tartışılacak bir şey yok. Çoğu medyumda bu beceriyle de bağlantılı olan bir şey. Ama her zaman öyle olmak zorunda değil.
örnek testler:
A kişisi gelip eşeğini yere gelişigüzel pisletiyor. Ve yerdeki pisliği gösterip diyor ki “bu sanattır”. Bu, testi geçemez.
B kişisi gelip yerde duran eşek pisliğini ustalıkla şekillendiriyor. Bir “kardan adam” yapıyor. Sonra onu gösteriyor ve diyor ki “bu sanattır”. Testi geçer.
C kişisi gelip eşeğe biniyor. Yürütüyor. İniyor, biniyor. Yere pisletiyor. İniyor. Ve diyor ki, “bu eşekle performansım sanattır”. Bu, testi geçer. Beğenip beğenmemek ayrı.
AI çıktıları, bu testimi geçemiyor hocam. Çünkü çıktı tamamen ya da kısmen kasıtlı değil. A kişisi eşeğe bindi, eşek pisledi. Tamam eşeği sürerek genel bir yön vermiş olabilir. Ama detayları eşeğin önceden yedikleri ve bağırsak yapısı belirledi.
AI’a da prompt yazan kişi genel bir yön bermiş olabilir ama üründeki kıvrımları modele ne beslendiği ve modelin yapısı belirledi.
Buna ise kesinlikle katılmıyorum. O zaman hocam siz kuyumcu değilseniz size satılan altının gerçek olup olmadığı da önemsizdir, satılan tablonun replika olup olmadığı da. Dolandırıcılık dolandırıcılıktır. Kurbanın gerçek ve sahteyi ayırt edip edememesi herhangi bir şeyi etkilemez. İki kategoriyi insanların bir alt kümesi ayırt edemiyor diye kategori sayısı bire düşmez.
Burada “Yapay zekanın yaptığı her şeye sahte, replika, gerçek değil” ön tanımı ile varsayım yapıyorsunuz ama bu doğru değil. Mona Lisa’nın birebir aynısını bir ressam da yapsa bir yapay zeka da yapsa ortaya çıkan şey replikadır. Tersinden düşünürsek herhangi bir manzara resmi yapan bir ressam da yapay zeka da gayet gerçek bir şey yapmış olur. Kısaca kuyumcunun veya benim altını nasıl nitelendirdiğim altının gerçekliğini veya sahteliğini değiştirmez. İşte bir eseri sanat olarak nitelendirmekte bence böyledir.
Diyelim bir oyunda çok güzel bir armor seti gördünüz. Onu bir tasarımcı da tasarlamış olsa yapay zeka da tasarlamış olsa o güzel tasarlanmış bir armor setidir. Bu kadar… Onu yapay zekanın tasarladığını öğrenmeniz nesnenin tasarımından hiçbir şey kaybettirmez, sizin deyiminizle bir anda “sahte” yapmaz. O hala güzel tasarlanmış bir armor setidir, sizin deyiminizle hala “gerçektir”. Dolayısı ile onu yapay zekanın mı yoksa bir tasarımcının mı tasarladığının veya bunu bilip bilmemenizin nesnenin tasarımı açısından hiçbir önemi kalmaz.
Fakat size o seti yapay zekanın tasarladığını söylediklerinde “çirkin, kötü, sahte, dolandırıcılık”, bir insanın tasarladığını söylendiğinde “güzel, gerçek, sanat eseri” diye nitelendirmek tutarsızlığa neden olur. Ben bir tablo gösterip “Bunu yapay zeka yaptı.” dediğimde “Sanat manat değil, kaldırın atın, sahte bu.” denirken, “Şaka yaptım, bunu Enzo Montella isimli bir İtalyan sanatçı yaptı.” dediğimde “Süper olmuş, tam bir sanat eseri, ne çok şey anlatıyor.” denecek olmasını tam da bu yüzden mantıklı bulmuyorum.
Daha da kötüsü böyle düşünerek şu an edebiyattan tutun yazılıma, grafik tasarımdan tutun müziğe kadar hemen her sektörde gördüğümüz gibi, kişiler ve kurumların bu konuda yalan yanlış beyanlarda bulunarak fikirlerinizi ve tepkilerinizi canları istedikleri gibi yönlendirmelerine de izin vermiş olursunuz. Örneğin bir oyun firması rakip firma hakkında “Onlar oyunlarındaki silahları yapay zekaya yaptırmışlar” diyerek öyle olmasa dahi size o firmayı rahatlıkla linçlettirebilir yada boykot ettirebilir.
Haliyle kişinin sanat, nitelik ve güzellik algısının bir kişinin iki dudağının arasından çıkacak “bu yapay zekadır” veya “bu yapay zeka değildir” sözü ile 180 derecede değişebilir konumda olması iyi bir şey değil.
İnsan elini boya aracılığıyla duvara iz bırakması olayında boya yada türevi nasıl bir araç ise yapay zekada bir insan üretimi bir araç.Avcı insan çamurdaki hayvan veya insan izlerine bakıp kopyaladıysa yapay zekanında üretirken kopyalaması aynı şey bana göre.
Mağara resimlerini insan yaptığı için sanat sayılıyor. Onlar da sanat yapayım niyetiyle yapmamış. asıl sorun yapay zeka niye sanat yapıyor? Mühendislik, teknik işleri falan yapmalı. Özünde hesap yapan makine
Sanırım sanat eskiden çoğunlukla beceri ile ilişkilendiriliyordu, yani zanaatini kullanıp ona estetik bir bakış getiren herkes bir sanat eseri üretmiş sayılıyordu. Bunun yanında sanata yön veren ideolojik ve parasal güçler de illa ki vardı.
Sonra kimi araçların sanat yapımını kolaylaştırmasıyla zanaat kısmı azaldı ve sanat daha çok fikre ve bakışa indirgendi. Araçlara erişim ve eseri paylaşmanın kolaylığı sanatı demokratikleştirdi.
Yapay zeka ile aracın ve becerinin önemi kalmadı. Şimdi fikri ve farklı bir bakışı olan herkes sanat eseri üretebilir. Yani artık o mermeri kaç ayda oyduğunuzun ya da ne denli ayrıntılı çizim yaptığınızın bir önemi yok. Fikrinizin, hikayenizin ve bunu “satabilmedeki” zekanızın önemi var.
Bu noktada aklıma Refik Anadol geliyor. Onun işleri, fikrin ve hikayenin her şeyden önemli olduğunun şahane bir kanıtı.
Bu noktada Refik Anadol, işlerinin tamamında yapay zekayı kullansa da fikir onun olduğu için sanat eseri de insana ait oluyor.
Peki bir gün Refik Anadol çıkıp dese ki bu fikirlerin hepsini yapay zekadan aldım, ben sadece bağlantılar kurdum, yine de ortaya çıkanlar sanat mıdır? Şüpheli. Çünkü o zaman hikaye bozuluyor. Eserin arkasındaki hikaye değişince esere bakışımız da değişir.
Kendi adıma, fikir ve hikaye insandan çıkıyorsa kalan her şeyi yapay zeka yapabilir, kabulümdür. Diğer türlü sanat eseri sayamıyorum.
Sanatın öznesi insan mı AI mi olmalı sorusu geliyor. İnsan veya AI özne ayrımında zaman ve emek kavramı öne çıkıyor.
Bir sanatçının aylarca üzerinde çalıştığı bir tablo, beste, roman ile AI araçlarının 10 dk kısa sürede yazıp tasladığı sözde sanat dediğimiz çıktı aynı mıdır?
Yapay zekanın yaptığı şey sanat değildir bence. Bir çıktı, görsel y ada sonuçtur.
Özne her zaman insandır çıkarımına geliyoruz, AI tek başına bir şey yapamaz, komut verilmeli.
Ancak insan etkisini azalttığımızda örnek " 19 yy tablolarını inceleyip bir tablo yap" dediğimizde yapılacak tablo ile ilgili kullanıcı bir kıstas koymuyor ortaya.
Ama geçmişte 19 yy oluşan sanat akımlarına göre kurallar var, yazılmış vs. bunları araştırıyor. Aradığı kıstasları buluyor ve bir tablo çıkarıyor ortaya. Bu sanat mıdır, bence hayır!
Yapay zeka bir araçtır bana göre. Tek başına bir şey yapamaması zaten özne olmadığını kanıtlıyor. Araç kalem de olsa, fırça da olsa, yapay zeka da olsa bir insanın fikirlerine ve komutlarına ihtiyaç duyuyor
Bunu insan da yapıyor aslında. Yıllarca çevresini gözlemleyerek öğrenir, 19. yüzyıl tablolarının kurallarını araştırır ve benzer bir şey ortaya çıkarmaya çalışır. Yapay zeka da insan beynini taklit etmeye çalışan bir yapı
Ben yapay zeka sonrasında sanatçı sayısının azalacağını değil artacağını düşünüyorum. Eskiden sadece yeteneği olanlar sanat yaparken, artık güzel bir fikri olanlar da sanat yapabilecek. Önemli olan yetenek diyebilirsiniz, ama sıfır yetenekle unutulmaz sanat eserleri üreten sanatçılar da var
Burada konu emek vermeye geliyor. Ne kadar emek verirsek o kadar sanattır gibi bir düşünce var. Doğrudur veya yanlıştır başka bir konu. Küçük bir çocuğun yaptığı ev resmi veya bir sanatçının tuvalin yarısını maviye boyaması sanat mıdır mesela? Burada da emek oldukça düşük. Emekten çok sanatçının anlatmak istediği şey önemliyse, bunu yapay zeka aracılığıyla anlatmayı da seçebilir bence. Mesela ben kalem kullanarak resim çizebiliyorum ama kendime sanatçı demiyorum çünkü bir fikrim yok. Orijinal bir fikir bulup bunu yapay zekayla ortaya koyan biri benden daha sanatçı bana göre
Yapay zekaya “bana Rönesans tablosu yap” yazan herkese sanatçı diyemeyeceğimiz gibi, kalemle ev çizebilen herkese de sanatçı diyemeyiz. Bu da bana aracın değil fikrin önemli olduğunu düşündürüyor
Sanat mı değil mi bir şey demeyeceğim ama tartışma hep sanki eski “papağan YZ” üzerinden dönmüş gibi. YZ’ye bir şey söyle veri tabanına, eğitildiği verilere baksın en iyi istatistiksel tahmini versin vs. Bu yaklaşımı ve mimari yapıyı artık çoğu model temel yaklaşım olarak kullanmıyor.
Epey zamandır kendi başına işler yapıyor. Örneğin ajan çoklu model yaklaşımı ve aslında benim çok bilgimin olmadığı gerçek dünya erişimi örneğin Al kameralar ile falan bu durum değişti.
Görev, alt görevler gibi durumları mantıksal bağ kurup görev içinde alt modellerine yeni görevler yeni baglamllar vererek yapıyor vs.
YZ’nin nereye neye evrileceğini bugünden öngörmek tahmin etmek zor diye düşünüyorum.
Sanat eseri bakımından söylemiştim. İnsan komutu olmadan eser üretiyorsa zaten ona sanat denir mi emin değilim. En azından insan bilinci seviyesine ulaşana kadar denemez bence. Yanılıyor da olabilirim, konunun uzmanı değilim sonuçta
Bunu yazan insanlarla, yapay zeka kullanarak bütün ayrıntıları anlatıp orijinal bir eser ortaya koyan sanatçıları aynı kefeye koymak doğru gelmiyor. Bazı insanlar ellerinde tuttukları fırçaya, diğer insanlardan daha hakim olabildikleri için sanatçı oluyorlar. Prompt yazabilmek de buna benziyor. Ne kadar hakimsen, o kadar farklı bir eser çıkarabiliyorsun
Şahsen benim için ortaya çıkan eser önemli. Kimin yaptığı, hangi araçla yaptığı, yaparken ne kadar zorlandığı beni ilgilendirmiyor. İlgilendiren kişiler varsa da anlarım. Yapay zekanın yazdığı iyi bir film senaryosu, insanın yazdığı kötü bir film senaryosundan daha iyidir diye düşünüyorum. Mesela eskiden bilgiye ansiklopedilerden ulaşırdık, şimdi internetten kolayca bulabiliyoruz. Bilgiye ulaşmak için verdiğimiz emek azaldı ama ulaştığımız bilgi değişmedi
asıl sorun yapay zeka niye sanat yapıyor? Mühendislik, teknik işleri falan yapmalı. Özünde hesap yapan makine
Örneğin ajan çoklu model yaklaşımı ve aslında benim çok bilgimin olmadığı gerçek dünya erişimi